UPSC IES/ISS के हो
UPSC ले Indian Economic Service र Indian Statistical Service का लागि संयुक्त परीक्षा सञ्चालन गर्छ। यी दुई विशेषीकृत केन्द्रीय सेवाहरूमा अर्थशास्त्री र तथ्याङ्क विशेषज्ञहरू नीति विश्लेषण, योजना तथा तथ्याङ्क सम्बन्धी काममा संसाधन मन्त्रालय, वित्त मन्त्रालय र योजना आयोगका उत्तराधिकारी निकायजस्ता मन्त्रालय र विभागमा पुग्छन्।
उम्मेदवारले आवेदन गर्दा नै एउटा धारा छान्छन्, IES वा ISS, छनोट आवेदनकै बेला निर्धारण हुन्छ। यो स्नातकोत्तर विशेषज्ञ परीक्षा हो, जुन योग्यता र पत्रको विषयवस्तु दुवै दृष्टिले Civil Services Examination भन्दा फरक छ। दुवैबीचका विषय पत्र फरक भएकाले एउटै धारा मात्र छान्नुपर्छ। यसले सामान्य प्रशासन होइन, अर्थशास्त्र र तथ्याङ्कको विशेषज्ञता सिधै भर्ती गर्छ, र यसमा CSE को व्यापक वैकल्पिक विषय संरचना हुँदैन।
को आवेदन गर्न सक्छ
Indian Economic Service का धाराका लागि Economics, Applied Economics, Business Economics वा Econometrics मा स्नातकोत्तर उपाधि आवश्यक हुन्छ। Indian Statistical Service का धाराका लागि Statistics, Mathematical Statistics वा Statistics सहितको Mathematics मा स्नातकोत्तर उपाधि आवश्यक हुन्छ, जसरी सूचनामा उल्लेख गरिएको छ।
सामान्य उमेर सीमा सूचनामा तोकिएको मितिसम्म ३० वर्षसम्म हो। अन्य अनुसूचित जातिका उम्मेदवारलाई ३ वर्ष, अनुसूचित जाति र जनजातिका उम्मेदवारलाई ५ वर्ष र अपमान भएका व्यक्तिलाई १० वर्ष छुट रहन्छ।
परीक्षा कसरी हुन्छ
Written Examination पूर्ण रूपमा वर्णनात्मक हुन्छ। दुवै धारामा समान रूपमा लागू हुने सामान्य अङ्ग्रेजी र सामान्य अध्ययनका साथै, IES का उम्मेदवारका लागि अर्थशास्त्रका विषय पत्र वा ISS का उम्मेदवारका लागि तथ्याङ्कका विषय पत्र हुन्छन्। यसले वस्तुस्मरणको सट्टा स्नातकोत्तर स्तरको विषय ज्ञानको गहनता जाँच्छ।
Written Examination उत्तीर्ण गर्ने उम्मेदवारले अन्तर्वार्ता दिनुपर्छ, जसलाई Personality Test भनिन्छ। अन्तिम छनोटमा Written Examination का अंक र अन्तर्वार्ताका अंक जोडिन्छन्, र नियुक्ति अघि चिकित्सा परीक्षण हुन्छ।
आवेदन तयार गर्ने
UPSC ले वर्षप्रतिवर्ष एउटै मापदण्ड नराखेर हरेक सूचनामै तस्वीर र हस्ताक्षरको ठ्याक्कै मापदण्ड तोक्छ, त्यसैले अपलोड गर्नुअघि हालको सूचनाका आयाम र फाइल आकार हेर्नुपर्छ। यस साइटका उपकरणले सूचनामा तोकिएको नापमा तस्वीर मिलाइदिन्छन्।
परीक्षाका दिन
प्रवेशपत्रमा उल्लेख गरिएको रिपोर्टिङ समयभन्दा कम्तीमा एक घण्टा पहिले पुग्नुपर्छ। साथै छापिएको प्रवेशपत्र, प्रवेशपत्रमा उल्लेख भएको नाम र तस्वीरसँग मिल्ने सरकारी परिचयपत्र र एक हालको पासपोर्ट आकारको तस्वीर लैजानुपर्छ। कुनै पनि इलेक्ट्रोनिक उपकरण लैजान मिल्दैन, र केन्द्रमा UPSC ले दिएको सामग्रीमधेयै मात्र प्रयोग गर्न मिल्छ।
यस पृष्ठले नओगटेका विषयमा अधिकारिक UPSC वेबसाइटलाई नै अन्तिम आधार मान्नुपर्छ। त्यहाँ नै आफूले आवेदन गर्ने चक्रका लागि धाराअनुसारको पद संख्या, पाठ्यक्रम र तालिका उपलब्ध हुन्छन्।