ALES Nedir
Akademik Personel ve Lisansüstü Eğitimi Giriş Sınavı (ALES), Türkiye yükseköğretim sisteminde lisansüstü eğitim ve akademik kariyer basamakları için uygulanan merkezi seviye tespit sınavıdır. Bu sınav, Türkiye’deki üniversitelerde tezli ve tezsiz yüksek lisans ile doktora programlarına başvuruda talep edilen temel ölçüttür. Aynı zamanda 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu ve Öğretim Üyesi Dışındaki Öğretim Elemanı Kadrolarına Yapılacak Atamalarda Uygulanacak Merkezi Sınav ile Giriş Sınavlarına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik uyarınca, üniversitelerin araştırma görevlisi ve öğretim görevlisi kadrolarına personel alımında zorunlu değerlendirme kriterleri arasında yer alır.
Sınav, Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi (ÖSYM) tarafından hazırlanır ve yürütülür. ÖSYM soruları hazırlar, sınavı yurt genelindeki merkezlerde organize eder, sonuçları Aday İşlemleri Sistemi (ais.osym.gov.tr) üzerinden duyurur ve başvuru kılavuzlarını dokuman.osym.gov.tr adresinde yayımlar. ÖSYM doğrudan lisansüstü veya kadro yerleştirmesi yapmaz; üniversiteler ve enstitüler adayın ALES puanını lisans mezuniyet notu ve yabancı dil puanı gibi diğer unsurlarla birleştirerek nihai kabul veya atama kararını verir.
Kimler Başvurabilir
ALES başvuruları iki temel aday kitlesine yöneliktir. İlk grup, tezli veya tezsiz yüksek lisans ya da doktora yapmak isteyen lisans mezunları ve mezun adaylarıdır. İkinci grup ise üniversitelerin araştırma görevlisi veya öğretim görevlisi kadrolarına atanmak isteyen adaylardır.
Başvuru için Türkiye’deki bir yükseköğretim kurumundan lisans diplomasına sahip olmak veya Yükseköğretim Kurulu (YÖK) tarafından denkliği onaylanmış bir yurtdışı lisans programını tamamlamış olmak gerekir. Ayrıca güncel ALES başvuru kılavuzunda belirtilen mezuniyet döneminde mezun olabilecek durumdaki lisans son sınıf öğrencileri de sınava başvurabilir. Adayların Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olması şartı aranır.
Sınav Nasıl Uygulanır
ALES, optik cevap formu (OMR) kullanılan tek oturumlu bir yazılı sınavdır. Sınavda iki temel bölüm yer alır: Türkçe anlama, kavrama ve muhakeme becerilerini ölçen Sözel Bölüm ile temel matematik, cebir ve mantıksal akıl yürütmeyi ölçen Sayısal Bölüm.
ÖSYM, adayın bu iki bölümdeki ham netlerini kullanarak üç farklı standart puan türü hesaplar: Sayısal puan, Sözel puan ve Eşit Ağırlık puanı. Başvurulacak yüksek lisans programı veya akademik kadro kendi alanına göre hangi puan türünü esas alacağını ilan eder. Örneğin mühendislik programları Sayısal puanı, edebiyat programları Sözel puanı, iktisat ve hukuk gibi programlar ise çoğunlukla Eşit Ağırlık puanını dikkate alır. Mevzuat gereğince akademik personel kadrolarına başvurularda genel olarak en az 70 puan alma şartı aranır. ALES sonuçları açıklandığı tarihten itibaren beş yıl süreyle geçerliliğini korur. ÖSYM sınav takviminde yılda birden çok ALES oturumu düzenler; örneğin 2026 takviminde 2026-ALES/1 oturumu 10 Mayıs 2026, 2026-ALES/2 oturumu 2 Ağustos 2026 ve 2026-ALES/3 oturumu 29 Kasım 2026 tarihinde yer almaktadır.
Başvuru Hazırlığı
Sınav başvuruları ÖSYM Aday İşlemleri Sistemi (AIS) portalı üzerinden online olarak gerçekleştirilir. 2026-ALES/2 dönemi için başvuru süreci 10 Haziran ile 18 Haziran 2026 tarihleri arasında belirlenmiştir. Adayların AIS sisteminde yer alan fotoğraflarının güncel olması, kılavuzda belirtilen format ve boyut kurallarına uyması şarttır. 2026 dönemi için sınav başvuru ücreti 1200 TL olarak belirlenmiştir ve ÖSYM AIS sistemi üzerinden kartla veya kılavuzda listelenen yetkili banka kanalları aracılığıyla ödenir.
Sınav Günü
Adaylar sınav salonuna giriş belgesini (Sınava Giriş Belgesi) ÖSYM AIS portalından renkli veya siyah beyaz çıktı olarak almalıdır. Sınav binasına girişlerde kimlik kontrollerinin yapılabilmesi için adayların sınav başlama saatinden en az 60 dakika önce merkezde hazır bulunmaları gerekir. Sınava girişte üzerinde T.C. kimlik numarası ve güncel fotoğraf bulunan T.C. Kimlik Kartı, geçerli pasaport veya nüfus müdürlüklerince verilen geçici kimlik belgesi ibraz edilmelidir. Cep telefonu, akıllı saat, kablosuz cihazlar, hesap makinesi, cetvel, pergel, karalama kağıdı, kitap ve ders notları sınav salonuna kesinlikle alınmaz.