UPSC CSE म्हणजे काय
UPSC CSE म्हणजे Union Public Service Commission घेत असलेली Civil Services Examination, जी Indian Administrative Service, Indian Police Service, Indian Foreign Service आनि इतर अनेक केंद्रीय Group A आनि Group B सेवांसाठी असलेला एकच भरती प्रक्रिया असते. IAS, IPS किंवा IFS साठी स्वतंत्र परीक्षा नसते: एकच संयुक्त प्रक्रिया एकच गुणवत्ता यादी तयार करते, आनि या यादीतील जागा आनि सादर केलेल्या सेवा प्राधान्यक्रम यांवरून कोणती सेवा मिळेल ते ठरते.
हा निकालाच्या बाबतीने देशातील सर्वात महत्त्वाची सरकारी परीक्षा मानला जातो, कारण एका क्रमाने देशाच्या सर्वोच्च प्रशासकीय पदावर जागा मिळते.
कोण अर्ज करू शकतो
मान्य विद्यापीठाकडून कोणत्याही विषयाची पदवी ही एकमात्र शैक्षिक पात्रता असते, आनि शिकलेल्या विषयाची अट नसते. सर्वसाधारण वयमर्यादा परीक्षेच्या वर्षाच्या १ ऑगस्ट रोजी २१ ते ३२ वर्षांची असते, आनि आरक्षित जाती-जमाती व दिव्यांग उमेदवारांसाठी नेहमीचे सवलती लागू होतात.
प्रयत्नांची मर्यादा ठरलेली असते: सर्वसाधारण जातीतील उमेदवारांना सहा प्रयत्न मिळतात, OBC ला अधिक प्रयत्न आनि वाढलेली वयमर्यादा मिळते, आनि SC आनि ST ला वयमर्यादेपर्यंत प्रयत्नांची मर्यादा नसते. अद्ययावत प्रयत्न आनि वयमर्यादेच्या मर्यादा नेहमीच सूचनेनुसार खात्री करा, कारण ते आतापर्यंत बदललेले असतात.
परीक्षा कशी चलते
परीक्षा सुमारे वर्षभर तीन टप्प्यांत होते. Preliminary Examination दोन वस्तुनिष्ठ पत्रांची असून त्यात General Studies Paper 1 असतो, जे Main Examination साठी पुढे जाण्याचा खरा क्रम देतो, आनि General Studies Paper 2 (CSAT) असतो, जो फक्त गुणवत्ता येण्यासाठी असून उत्तीर्ण गुणांच्या पलीकडे Preliminary क्रमात समावेश होत नसतो.
Main Examination वर्णनात्मक लेखन परीक्षा असून त्यात एकूण नऊ पत्र असतात: एक निबंध पत्र, चार General Studies पत्र, उमेदवाराने निवडलेल्या ऐच्छिक विषयाचे दोन पत्र, आनि दोन भाषा पत्रे, ज्यांचा गुणवत्तेत समावेश होत नसतो परंतु ती उत्तीर्ण करावी लागतात. Main Examination उत्तीर्ण झाल्यावर UPSC च्या मंडळाकडून Personality Test होतो, ज्याला सामान्यतः मुलाखत म्हणतात. अंतिम नागरिक सेवा क्रम हा Main Examination च्या गुणांनी Personality Test च्या गुणांना जोडून काढला जातो.
अर्ज तयार करणे
UPSC च्या फोटो आनी स्वाक्षरीच्या अटी दरवर्षीच्या सूचनेत नेमकी सांगितलेल्या असतात, वार्षिक मानकापेक्षा वेगळ्या. म्हणून अपलोड करण्यापूर्वी सध्याच्या सूचनेत दिलेले अंदर आनी फाइलचा आकार तपासा. या साइटावरील साधनं तुमचा फोटो सूचनेतील नेमकी आकारात करून देतात.
परीक्षेच्या दिवशी
जाहीर करण्याच्या वेळेपेक्षा किमान एक तास आधी पोहोचा. छापिलेले इ-अॅडमिट कार्ड, प्रवेशपत्रावरील नाव आनि छायाचित्राशी जुळणारे सरकारी ओळखपत्र, एक नवीन पासपोर्ट आकाराचा फोटो, आनि Preliminary च्या OMR शीटसाठी काळा बॉलपेन सोबत न्या. कोणतेही इलेक्ट्रॉनिक उपकरण नेता येत न्हयत, आनी परीक्षेच्या वेळी केंद्रावर UPSC ने दिलेलेच साहित्य वापरता येते.
बहुतेक यशस्वी उमेदवार एकापेक्षा जास्त प्रयत्नांत तयारी करतात, कारण परीक्षा टिकाऊ आनि विस्तृत तयारीची बाजू घेते, आनि अभ्यासक्रम खरंच अनेक विषयांत विखुरलेला असून अवकळदार नसतो. सध्याचा अभ्यासक्रम, परीक्षा दिनदर्शिका आनी वर्षानुसारच्या बदलांसाठी अधिकृत UPSC सूचना आनी वेबसाइट याच अंतिम सत्ता असते.